Planowanie ciąży. Jak planować ciążę? Jak przygotować się do ciąży?

Planujesz ciążę? Aby jak najlepiej się do niej przygotować, powinnaś pamiętać o kilku ważnych wskazówkach, które warto zastosować minimum 3 miesiące wcześniej. Obejmują one regulację wagi ciała, wprowadzenie zdrowego trybu życia, przeprowadzenie najważniejszych badań i rozpoczęcie suplementacji kwasu foliowego.

Na końcu artykułu znajdziesz  bezpłatny poradnik  o poradach i mitach dotyczących zachodzenia w ciążę!

Planowanie ciąży – zdrowy styl życia

Zdrowy tryb życia wspiera płodność, samopoczucie i przygotowuje organizm do zmian w ciąży. Warto podejść do tego prosto – bez presji „idealnego planu”, tylko krok po kroku:

• Używki: jeśli planujesz ciążę, najlepiej zrezygnować z papierosów i alkoholu – mogą wpływać na jakość komórek jajowych i ogólną kondycję organizmu.

• Dieta: postaw na regularne posiłki, warzywa i owoce, dobre źródła białka i zdrowe tłuszcze.

• Ruch: nie musisz trenować „na 100%”. Regularna aktywność (spacery, pływanie, joga, rower) jest często najlepszym wyborem.

Dzięki nim łatwiej będzie Ci uregulować wagę, co jest bardzo istotne przed rozpoczęciem starań o dziecko. Zbyt niska waga może zahamować owulację, a zbyt wysoka – spowodować komplikacje w czasie ciąży (np. cukrzycę ciążową) i porodu (np. poród przedwczesny). Mając ciało w dobrej formie łatwiej i szybciej przejdziesz przez poród.

Planowanie ciąży – badania i szczepienia

Dzięki realizacji szeregu badań sprawdzisz stan swojego zdrowia. Lekarz będzie mógł również wykryć ewentualne schorzenia, które mogłyby zaszkodzić Twojemu dziecku. Planowanie ciąży powinnaś rozpocząć od badań podstawowych: morfologii oraz innych badań krwi (m.in. poziom cholesterolu i glukozy), badania moczu, badań hormonalnych, oznaczenia WR. U ginekologa powinnaś zrealizować także badanie ginekologiczne, USG jamy brzusznej i cytologię.

Warto, abyś przeprowadziła też test na obecność przeciwciał przeciwróżyczkowych. Jeśli wynik będzie ujemny, lekarz zaleci szczepienie przeciwko różyczce. Innym szczepieniem, które dobrze wykonać przed ciążą jest szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Genetyka (opcjonalnie, zależnie od historii):
Lekarz może zalecić badania genetyczne w kierunku trombofilii wrodzonej, szczególnie jeśli wcześniej wystąpiło poronienie lub w rodzinie były epizody zakrzepicy. Część par rozważa też badania nosicielstwa chorób dziedzicznych, gdzie kluczowe jest porównanie wyników obojga partnerów („ryzyko w parze”). Przykładem takiego panelu jest GeneScreen® (NGS, różne warianty zakresu) – to temat, który warto omówić z lekarzem lub genetykiem, jeśli chcecie podejść do planowania możliwie świadomie.

Planowanie ciąży – suplementacja kwasu foliowego

Kwas foliowy jest substancją, bez której organizm dziecka nie może odpowiednio się rozwijać. Dotyczy to szczególnie cewy nerwowej – organu, który przekształci się potem w mózg i rdzeń kręgowy. Niedobory tej witaminy powodują m.in. bezmózgowie. Cewa nerwowa rozwija się w pierwszych tygodniach ciąży i to wtedy najważniejsze jest dostarczenie odpowiedniej ilości kwasu foliowego. Z tego powodu jego suplementację powinnaś rozpocząć minimum 3 miesiące przed planowaną ciążą.

Zdaniem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników bardziej skuteczna jest suplementacja aktywnym kwasem foliowym niż zwykłym, jeśli kobieta ma polimorfizmy genu MTHFR [1]. Planując ciążę można wykonać badanie wariantów C677T/A1298C genu MTHFR. Razem z wynikami badań poziomu homocysteiny, witaminy B12 i kwasu foliowego we krwi pomoże lekarzowi dobrać odpowiednią dla Ciebie dawkę i formę kwasu foliowego.

Prawdy i mity zachodzenia w ciążę

Pobierz bezpłatny poradnik!

Otwórz poradnik [PDF]

FAQ

Kiedy najlepiej zacząć przygotowania do ciąży – czy 3 miesiące wcześniej wystarczą?

W większości przypadków tak. Ok. 3 miesiące to dobry czas, żeby uporządkować styl życia, zrobić podstawowe badania, uzupełnić ewentualne niedobory i omówić leki. Jeśli macie za sobą poronienia, choroby przewlekłe lub dłuższe starania, przygotowania warto zacząć wcześniej, żeby był czas na konsultacje i diagnostykę.

Jakie badania warto zrobić przed ciążą na start (podstawowe + u ginekologa)?

Najczęściej zaczyna się od badań ogólnych, które dają obraz stanu zdrowia: morfologia, badanie ogólne moczu i podstawowe badania krwi (np. glukoza). U ginekologa zwykle omawia się aktualność cytologii, wykonuje badanie ginekologiczne i – w zależności od sytuacji – USG. Dokładny zakres powinien wynikać z wywiadu i Twojej historii zdrowotnej.

Czy przed ciążą trzeba sprawdzić odporność na różyczkę i omówić szczepienia?

Warto to zrobić, bo niektóre infekcje w ciąży mogą być groźne dla dziecka, a szczepienia najlepiej zaplanować wcześniej. Najczęściej omawia się odporność na różyczkę (badanie przeciwciał) oraz szczepienie przeciw WZW typu B – decyzja zależy od historii szczepień i wyników. Jeśli potrzebne są szczepienia, lekarz dobierze bezpieczny termin przed rozpoczęciem starań.

Kiedy zacząć suplementację kwasu foliowego i czy warto badać MTHFR?

Kwas foliowy zaleca się włączyć jeszcze przed ciążą – najlepiej około 3 miesiące wcześniej, bo kluczowe etapy rozwoju dziecka zaczynają się bardzo wcześnie. Badanie MTHFR nie jest obowiązkowe dla każdej osoby. Rozważa się je zwykle wtedy, gdy lekarz chce dobrać formę i dawkę folianów bardziej indywidualnie (np. przy dodatkowych wskazaniach lub nieprawidłowych wynikach badań).

W jakich sytuacjach lekarz może zalecić badanie trombofilii wrodzonej przed ciążą?

Najczęściej wtedy, gdy są ku temu konkretne przesłanki: poronienie w wywiadzie, epizody zakrzepicy u Ciebie lub bliskiej rodziny, powikłania zakrzepowe w ciąży w przeszłości albo inne czynniki ryzyka. Badanie nie jest „dla wszystkich”, tylko dobierane indywidualnie – najlepiej omówić to na wizycie przedkoncepcyjnej.

 

---

Źródła:

[1] D. Bomba-Opoń, L. Hirnle, J. Kalinka, A. Seremak-Mrozikiewicz: Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017 tom 2, nr 5, s. 213.

---